Kuyu mıcırlama nasıl yapılmalı?

Doğru bir mıcırlama işlemi, sadece kuyu boşluğuna taş atmaktan ibaret değildir; mühendislik ve titizlik gerektirir.
​Doğru Malzeme Seçimi (Kuvars Mıcır): Kullanılacak mıcır dere çakılı veya yuvarlak hatlı kuvars malzeme olmalıdır. Keskin köşeli, köşeli kırma taş (kireçtaşı/mıcır) asla kullanılmamalıdır. Köşeli taşlar kuyu içinde köprüleşme yapar (tıkanır) ve aşağıya homojen şekilde inmez. Mıcır boyutu genellikle formasyona göre 2 – 4 mm. veya 3 – 5 mm. arasında seçilir.
​Temiz ve Yıkanmış Olmalı: Mıcırın içinde kil, mil veya toz bulunmamalıdır. Tozlu malzeme kuyuya atıldığında, filtre yarıklarını (süzgeçleri) daha ilk günden tıkar.
​Yavaş ve Dengeli Atım: Mıcır, kuyu başından kürekle bodoslama dökülmemelidir. Sondaj akışkanı (çamur) kuyu içindeyken, mıcırın yavaş yavaş ve kuyu çevresine eşit dağıtılacak şekilde elenerek veya azar azar beslenerek atılması gerekir. Hızlı atılırsa kuyu içinde sıkışıp kalır (köprü yapar) ve alt kısımlar boş kalır.
​Merkezleyicilerin (Centralizer) Kullanımı: Borunun kuyu dikey ekseninde tam ortada durması gerekir. Eğer boru bir kenara yaslanırsa, o kenarda mıcır kalınlığı sıfır olur ve kuyu o bölgeden sürekli kum çeker. Boru üzerine belirli aralıklarla merkezleyici yaylar takılmalıdır.
​Yıkama ile Eşzamanlı Uygulama: Çamurlu sondajlarda, mıcır atılırken bir yandan da kuyu içindeki yoğun sondaj çamuru hafifletilmeli (temiz su sirkülasyonu yapılmalı), böylece mıcırın tabana rahatça çökmesi sağlanmalıdır.
​2. Yanlış Mıcırlamadan Kaynaklanan Geri Dönüşü Olmayan Olumsuzluklar
​Mıcırlama esnasında yapılan hataların birçoğunun maalesef “geri dönüşü yoktur” veya düzeltme maliyeti kuyu bedelini aşar. En sık karşılaşılan yıkıcı sonuçlar şunlardır:
​⚠️ Kuyu Borusunun Çökmesi (Kolaps) ve Kuyu Kaybı
​Eğer kuyu içinde mıcır köprüleşme yaparsa (yani kuyu ortasında bir yerde takılıp kalırsa), o bölgenin altı boş kalır. İnkişaf (kuyu temizliği) veya kompresörle hava basma esnasında, dışarıdaki formasyon (özellikle kil veya hareketli şist/marn tabakaları) bu boşluğa doğru büyük bir basınçla çöker. Plastik (PVC) kuyu borusu bu yanal basınca dayanamaz, kırılır veya ezilir. Borusu çöken bir kuyunun geri dönüşü yoktur, kuyu tamamen kaybedilir.
​⚠️ Sürekli Kum, Kil ve Mil Gelmesi (Kuyunun “Körlenmesi”)
​Kuyunun süzgeçli (filtreli) kısımlarının arkasında doğru boyutlu veya yeterli kalınlıkta mıcır bariyeri oluşmazsa, yeraltındaki ince kum ve kil taneleri doğrudan filtrenin içine sızar.
​Sonuç: Pompa sürekli kumlu su basar. Kum, pompanın fanlarını birkaç hafta içinde aşındırıp patlatır.
​Geri dönüşü olmayan kısmı: Zamanla kuyu tabanı kumla dolar, süzgeçler kapanır ve kuyunun su verimi kalıcı olarak düşer. Kuyuyu temizlemek (rejenere etmek) bir süre sonra imkansız hale gelir.
​⚠️ Akiferlerin (Su Taşıyan Damarların) Kalıcı Olarak Tıkanması
​Yıkanmamış, tozlu ve killi mıcır kullanıldığında veya çamur devridaimi doğru yönetilmediğinde; mıcırın içindeki ince tozlar, su çıkan çatlakların ve gözeneklerin (akiferlerin) önünü tıkayan bir çimento gibi davranır.
​Sonuç: Sondaj esnasında çok güçlü görünen bir su damarı, yanlış mıcırlama ve arkasından gelen kötü inkişaf nedeniyle kalıcı olarak bloke olur. Kuyudan beklenen debinin çeyreği bile alınamaz.
​⚠️ Kuyu Çevresinin Göçmesi ve Yüzey Çatlakları
​Mıcır, kuyu cidarını tutan bir istinat duvarı gibidir. Eğer yanlış ve eksik mıcırlama yapılırsa, kuyu cidarı içeride sürekli dökülme yapar. Bu dökülmeler yüzeye kadar ulaşabilir, kuyu başı çevresinde büyük göçükler ve obruklar oluşturabilir. Bu durum hem pompalama ünitelerine hem de kuyu güvenliğine kalıcı zarar verir.
​Özetle;
​Sondajda boru çapı ve derinlik ne kadar doğru olursa olsun, mıcırlama işçiliği ve malzeme kalitesi kötü olursa, o kuyu saatli bir bomba gibi her an göçük riski altındadır.

Selâm ve Saygılarımla
Feyzi Gülbaş
Su, Maden, Petrol ve Fay Hatları Tespit uzmanı.